Uit de raadsvergadering van 11 november 2020.

De eerste raadsvergadering van november was vrijwel geheel gewijd aan de gemeentebegroting van 2021. Een lange zitting, die in de vroege middag begon en in late de avond eindigde. Een onderbreking van het begrotingsdebat, om het op een andere dag voort te zetten, is ook haast niet mogelijk, want iedere gemeente in Nederland dient zijn begroting over het daaropvolgende jaar vóór 15 november te hebben vastgesteld.

Een bijzondere vergadering ook, omdat voor het eerst in de Tielse geschiedenis een interpellatiedebat werd gevoerd, aangevraagd door D66 en gesteund door de oppositiepartijen. Daarbij ging het over de stortplaats van de AVRI.

Interpellatiedebat stortplaats AVR.

Gesteund door de overige oppositiepartijen, werd door D66 een interpellatiedebat aangevraagd over een plotseling opgekomen kostenpost van de AVRI stortplaats. De door D66 aangevoerde reden voor de aanvraag van het debat is als volgt samengevat.
De gemeente Tiel moet onvoorzien vóór 1 januari 2021 een bedrag van €1.700.000,-

bijdragen voor de overdracht van de AVRI stortplaats aan de Provincie. Omdat andere regiogemeenten helderheid proberen te krijgen rond het proces tot afwikkeling en overdracht van de stortplaats, vindt D66 dat Tiel, als centrumgemeente, hierin ook een standpunt moet innemen. De fractie wil helder hebben hoe het proces is verlopen en hoe Tiel dit nu wil aanpakken en afhandelen. Ook vindt zij dat de raad actueel geïnformeerd dient te zijn. Zij vindt, kortom, dat het onderwerp geen uitstel verdraagt, omdat regiogemeenten en provincie op dit moment zoeken naar duidelijkheid en een oplossingsrichting.
In haar verzoek legt D66 vervolgens een aantal vragen voor aan het college en de raad. Kunnen die zich vinden in een door alle regiogemeenten opgezet onderzoek naar het proces van overdracht van de stortplaats? En zijn zij bereid naar oplossingen te zoeken om de lasten voor inwoners te voorkomen of te verminderen? Willen zij eveneens, in een zorgvuldige en snelle communicatie, uitleg over de kwestie geven aan de inwoners? Vinden het college en de raad het verstandig de mogelijke kosten voor Tiel voorlopig op te nemen in de risicoparagraaf?

Gezien de nieuwigheid van het het interpellatiedebat voor de meeste raadsleden, gaf de burgemeester hierop een kort college over de spelregels. Die bleken overigens simpel: iedere fractie mag één keer reageren, evenals het college. Maar de indiener mag twee keer het woord voeren. Belangrijkste uitkomst is, dat Tiel zich aansluit bij het opzetten van een regionaal onderzoek naar de gang van zaken. In de raden van o.a. Buren, Culemborg en Maasdriel zijn daartoe al moties aangenomen. Tiel volgt op 18 november met een door het CDA ingediende motie.

Algemene beschouwingen.

De volgorde waarbij de fracties met de algemene beschouwingen aan het woord kwamen, werd bij loting bepaald. ProTiel gaf als voorlaatste na Groen Links en voor de VVD haar zienswijze op het gemeentebeleid.
In de eerste termijn heeft ProTiel fractievoorzitter, Peter Elferink, het volgende ingebracht.

“Voorzitter, collega raadsleden en beste kijkers,

Bij de behandeling van de begroting 2020, in november 2019, heb ik gerefereerd aan hetgeen ik heb gezegd tijdens de behandeling van de Perspectievennota 2019. Ik citeer nu opnieuw wat ik in dat debat over de Perspectievennota 2019 heb gezegd.

“Ik moet vaststellen dat sommige zaken veranderen, maar andere niet. Wat veranderd is, is het feit dat we hier bijeenzitten om te bespreken hoe we de slechte tijden te lijf gaan. In een raadswerkgroep hebben we gezamenlijk de kaders e.d. besproken en vastgesteld. Zo ook de hoogte van het te bezuinigen bedrag. De invulling zal onderdeel zijn van het politieke debat. En zo hoort het. En dat moment is nu.” Einde citaat.
Ik ben geen profeet, heb ook geen glazen bol, want iedere fractie heeft in andere bewoordingen hetzelfde gezegd over de begroting 2020.
Maar de begroting 2021 is andere koek. In 2020 heeft onze samenleving door de corona een andere wending genomen. Vrijheden zijn helaas onder druk komen te staan. We zullen ons nu moeten matigen in onze egocentrische drang naar

vrijheden, om in de toekomst voor onszelf en onze nazaten nog een vrije samenleving over te houden. Een samenleving waarin door iedereen nog geleefd kan worden. Met andere woorden: ProTiel schrijft mensen niet af als dor hout of kanslozen; voor iedereen moet er plaats zijn. Politiek hoort dan ook over mensen te gaan en niet over dingen of de boel. En daar, voorzitter, wringt wat ProTiel betreft de schoen. Wij willen het college complimenteren met haar richtingskeuze van scenario drie, waarmee zij een over meerdere jaren sluitende begroting heeft afgeleverd. Maar wat nauwgezetter kijkend naar de begroting, valt ons op dat de investeringen en uitgaven zich grotendeels direct en indirect vertalen in materiële infrastructurele zaken, terwijl de bezuinigingen zich juist toespitsen op de sociale infrastructuur. Voorbeelden daarvan zijn de generieke vijf procent bezuiniging op subsidies, bovenop de bezuinigingen waartoe we vorig jaar al hebben besloten, alsmede het bezuinigen op de inwonersparticipatie middels wegsnijden van een wijkregisseur en het korten op wijkbudgetten.
Wij vinden daarom dat deze begroting niet in balans is, niet in evenwicht. Je houdt of brengt met deze begroting de boel wel op orde, maar je snijdt in het sociaal kapitaal van deze gemeente. Zoals gezegd moet politiek gaan over mensen en niet over de boedel. Tevens moet het gaan over onze huidige inwoners, in plaats van nadruk te leggen op het aanharken van Tiel om toekomstige, meer vermogende inwoners te trekken. Wij wijzen die ontwikkeling niet ten principale af, maar het is er de tijd niet naar om daar nu op voor te sorteren met forse investeringen. En dan hebben we het nog niet over allerlei onzekerheden en risico’s, zoals de vraag of we alle coronakosten vergoed krijgen van rijk en provincie en daar voor een deel als gemeente niet zelf voor opdraaien. En wat te doen met het AVRI-kerstcadeau van de Provincie Gelderland? Linksom of rechtsom blijven acht gemeenten daarvoor eindverantwoordelijk. Hier lijkt ons een regionaal onderzoek door de acht gemeenteraden de aangewezen weg om duidelijk te krijgen wat er al dan niet is gebeurd. Ook is het onzeker of we bij toekomstige taakuitbreiding, zoals de schuldhulpverlening, wel voldoende budget meekrijgen van de rijksoverheid?
Om dat al moet in onze ogen een wending gemaakt worden. Of, zoals D66 in het verleden al eens heeft gezegd: ‘de olietanker moet de steven tijdig wenden’. Laten we behouden wat we nu hebben aan sociale infrastructuur. En laten we het geld, dat we niet hebben, voorlopig niet steken in het bijschaven van infrastructurele asfaltlagen.
ProTiel heeft daarom gemeend om, samen met D66, Groen Links, Christen Unie en het CDA, een al eerder aangekondigd vierde scenario uit te moeten werken. Deze is vertaald in een Alternatieve Begroting 2021-2024 en gegoten in de vorm van een amendement. Hij is gecontroleerd door een financiële ambtenaar van de gemeente, waarvoor onze dank. Hij is ook over meerdere jaren sluitend en volgens onze mening beter in balans. Het houdt de boel nog voldoende op orde, maar borgt ook onze sociale infrastructuur.
Ik ga naar een afronding. Wij zijn geen voorstander voor het cosmetisch opleuken van het beeld van de gemeente, terwijl we onze mensen in de kou laten staan. Dat beeld willen wij dus bijsturen. Wenden is het motto.

Ik wil dan ook afsluiten met een citaat van Bertold Brecht uit ME-TI Boek Der Wendingen.
Het is getiteld: ‘Wie liefhebben vormen zich een beeld van elkaar’.
ME-TI heeft gezegd:” Velen kan het beeld, dat hun vrienden zich van hen vormen, niet verheven genoeg zijn. In hun ijdelheid zien ze over het hoofd, dat wie liefheeft iets nieuws schept. Je dient met mensen om te gaan, die een goed beeld van je hebben, dan kun je beter worden door te proberen dat te rechtvaardigen. Maar het is slecht een beeld te dulden, dat niet te rechtvaardigen is. Want wie liefheeft wreekt zich, als het origineel faalt, niet op het beeld, maar op het origineel”.

Alternatieve Begroting.

Door vijf van de zes oppositiepartijen, te weten D66, Groen Links, Christen Unie, CDA en ProTiel, werd een gezamenlijke Alternatieve Begroting ingediend. Essentie van deze begroting was het in balans brengen van materiële infrastructurele investeringen met sociale infrastructurele maatregelen. De indieners wilden daarom een aantal zaken uit de begroting van het college vervangen of aanpassen. De dynamische afsluitingen van de binnenstad, met kosten van € 720.000 over een periode van vijftien jaar, wilden zij vervangen door afsluitingen met borden en cameratoezicht met kosten van € 120.000 over een zelfde periode. Extra ondersteuning van het Management Team van de gemeente voor structureel € 55.000 per jaar, vonden de opposanten minder urgent dan extra personeel voor veiligheid tegen een kostenpost van structureel € 53.000 per jaar. Met het opschuiven van de vorming van een Transformatiefonds Binnenstad naar de begrotingsjaren 2023 en 2024, kon een bedrag van totaal € 440.000 uitgesteld worden voor de jaren 2021 en 2022. Investeringen ten behoeve van informatie over recreatie en toerisme, alsmede de inzet van marketingskanalen en imagoversterking voor een gezamenlijk bedrag van € 93.000 in 2021 en daarna structureel € 83.000 per jaar achtten de zes minder doeltreffend. In plaats daarvan wilden zij liever
investeren in de cultuurhistorische verblijfskwaliteit van Tiel, daar juist dát de motor was om publiek naar Tiel te trekken.
Het laatste voorstel in de oppositiebegroting betrof een inkrimping van het college van vier naar drie wethouders vanaf de nieuwe raadsperiode.

Directe reden voor de oppositie om al deze posten in de coalitiebegroting aangepast te krijgen, is het feit dat de coalitie de kosten ervan wil betalen met flinke bezuinigingen op onder andere de sociale infrastructuur. Wat betekent verlaging van de kostenbijdrage tot een bedrag van
€ 60.000 per jaar aan grote evenementen zoals Appelpop en het Corso, alsmede verlaging van alle subsidies met vijf procent bovenop de bezuiniging van dit jaar, oplopend van € 150.000 tot € 300.000 structureel per jaar. Bovendien wordt in de coalitiebegroting een wijkregisseur weg- bezuinigd en gekort op de wijkbudgetten met bedragen die oplopen van € 14.000 in 2021 tot € 89.000 structureel in 2024.
Met haar alternatieve begroting wilde de oppositie tevens voorkomen dat de reserve van het Mantelzorgcompliment, dat € 61.000 bedraagt, in de pot van de Algemene reserve gaat verdwijnen. Daarentegen voorzag haar begroting juist in een verhoging van het Mantelzorgcompliment van
€ 75.000 naar € 125.000 per jaar, wat nog steeds de helft zou zijn van het geld dat de gemeente daarvoor van de rijksoverheid krijgt.

Sociale gezicht verloren.

Helaas was er bij de coalitiepartijen, zijnde VVD, PvdB en PvdA, geen enkele bereidheid om met de oppositie in debat te gaan om de collegebegroting een socialer gezicht te geven. Zelfs over de details was geen debat mogelijk. De VVD fractie vond, in een ongerijmde redenering, dat de coalitie alleen maar kon samenwerken met de oppositie als deze voor de de coalitiebegroting zou stemmen. In de ogen van de VVD betekent samenwerking blijkbaar dat de oppositie als willige muilezels mede de last van de coalitie moet dragen. De alternatieve begroting werd dan ook door de coalitie weggestemd en de collegebegroting aangenomen met tegenstem van alle oppositiepartijen.

ProTiel is van mening dat met het aannemen van de ongewijzigde begroting van het college de gemeente haar sociale gezicht verloren heeft.

Motie van treurnis.

De onwil van de coalitiepartijen om te onderhandelen over de alternatieve begroting leidde er toe dat het vijftal opstellers van deze begroting een Motie van Treurnis indiende.In de motie werd geconstateerd dat er geen gehoor werd gegeven aan de zorgen die diverse insprekers hadden geuit. Dat bovendien de alternatieve begroting van de oppositie was verworpen en de coalitiepartijen niet mee bewogen met de sociale componenten van de alternatieve begroting en dus de zwakste schouders de zwaarste lasten lieten dragen. Daarom sprak de motie haar treurnis uit over de politiek-bestuurlijke keuzen van de aangenomen Programmabegroting 2021-2024 en de daarbij behorende financiële gevolgen voor de programma’s.
Uiteraard heeft deze motie het niet gehaald, maar is, als oppositie, wel een sterk signaal afgegeven. Het college en de coalitie zullen aan de provincie uit moeten leggen waarom de begroting niet breed gesteund wordt. Bovendien heeft de oppositie met haar tegenstem laten weten geen enkele verantwoordelijkheid te nemen voor het coalitiebeleid. De coalitie mag verklaren waarom alle verenigingen samen € 300.000 aan alternatieve inkomsten moeten zoeken. Want dat is het bedrag dat de coalitie denkt mede nodig te hebben om Tiel aantrekkelijk te maken voor toekomstige kapitaalkrachtige inwoners. Om de asfaltlagen van de straten te kunnen betalen, ofwel voor het opleuken van de buitenkant.

Dat onze huidige inwoners hiervoor de rekening gaan betalen zal de toekomst uitwijzen.