Algemene beschouwing ProTiel, 1e termijn

10 november 2021

Voorzitter, collega raadsleden en beste kijkers,

Allereerst wil ik mijn collega raadsleden, het college en de fracties bedanken voor de blijken van medeleven tijdens mijn ziekte. Jes en ik hebben genoten van alle blijken van medeleven en de gulle gaven.

Ten tweede is een compliment op zijn plaats voor het college en de ambtelijke organisatie voor al het werk om een sluitende begroting 2022 en sluitend meerjarig perspectief af te leveren.

We staan wederom voor een memorabel moment. Dit is de laatste begroting die we in deze raadsperiode en met deze raad gaan vaststellen. Dus enige reflectie op de voorgaande jaren is wat ProTiel betreft op zijn plaats.

Alvorens daarop in te gaan even een tweetal actuele zaken:

  1. Er komt voor de slachtoffers van het Toeslagenschandaal voor gemeenten € 48 miljoen extra beschikbaar, bovenop de € 11 miljoen in 2020.
    1. Kan het college aangeven, wat dat gerelateerd aan 2020 voor Tiel betekent?
    1. Hoeveel gaan wij ongeveer krijgen c.q. mogen we verwachten?
    1. Is het college het met ProTiel eens, dat dit extra geld volledig aangewend worden voor steunmaatregelen van gedupeerden en niet aan het opvoeren van ambtelijke capaciteit?
  2. Er komt extra geld van het rijk om verenigingen en horeca te ondersteunen bij het scannen van de QR-codes. Helaas is nog niet bekend hoeveel.
    1. Kan het college op voorhand al bevestigen, dat het nog te ontvangen bedrag volledig naar de betrokkenen gaat?

Vorig jaar heb ik het volgende gezegd: “Wij zijn geen voorstander voor het cosmetisch opleuken van het beeld van de gemeente, terwijl we onze mensen in de kou laten staan. Dat beeld willen wij dus bijsturen, WENDEN is het motto.”

Toen kon ons amendement ‘alternatieve begroting’ helaas geen meerderheid verwerven. Het doet ons deugd dat vanuit de coalitiepartijen een tweetal moties zijn ingediend, die onderdeel waren van onze alternatieve begroting, te weten het terugdraaien van de bezuiniging op het Mantelzorgcompliment en de bezuiniging op de individuele inkomenstoeslag. ProTiel zal deze moties vanzelfsprekend steunen, want wij zijn mede-indiener.

Ook de voorgenomen bezuiniging op inwonersparticipatie door middel van het wegsnijden van een wijkregisseur en korten op wijkbudgetten is gelukkig van de baan. Deze middelen zullen hard nodig zijn om de ambitie van inwonersparticipatie, mede onder het toekomstig regiem van de Omgevingswet, robuust gestalte te kunnen geven.

Hier dient zich wat ProTiel betreft een nieuw motto aan: “Beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald”.

Ook ProTiel heeft een amendement ingediend. Een amendement om de €83.000 aan middelen om laaggeletterdheid te bestrijden uit 2020 niet te gebruiken ter dekking van niet gerealiseerde bezuinigingen, maar eenmalig geoormerkt toe te voegen aan het budget voor 2022 en volgende jaren. Met zo’n 17% laaggeletterden in Tiel (boven het landelijk en regionaal gemiddelde) zijn alle middelen nodig om hier iets aan te doen.

Ook hier geldt: “Beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald”.

Wij vinden daarom deze begroting 2022 beter in balans, in evenwicht. Je houdt of brengt met deze begroting niet alleen de boel op orde maar herstelt deels ook het sociaal kapitaal van deze gemeente. Zoals in 2021 al door ProTiel gezegd moet politiek gaan over mensen en niet alleen over de boel.

ProTiel onderschrijft de Toekomstvisie voor Tiel, maar heeft daar wel een grote kanttekening bij, gezien de grote bouwplannen die eraan staan te komen. Het moet ten alle tijde positief uitpakken voor onze huidige inwoners, met daarnaast in 2e instantie een gezonde balans op het aantrekken van toekomstige inwoners, die meer vermogend zijn. Wij wijzen de ontwikkeling over het aantrekken van mensen naar onze mooie stad niet af, maar we moeten zeker ook investeren in betaalbare koop- en huurwoningen, die onze huidige inwoners kunnen betrekken en betalen.

ProTiel vindt het van belang dat er voor ALLE inwoners van de gemeente Tiel een passende woningvoorraad is. Zo zal de vraag naar woningen, en in het bijzonder senioren- en (kleine) starterswoningen, de komende jaren almaar toenemen. Dit vraagt speciale aandacht voor het stimuleren en realiseren van doorstroming, met name van sociale huurwoningen naar (betaalbare) koopwoningen. Dit is van belang om aan de vraag naar sociale huurwoningen te kunnen blijven voldoen, zoals ook wordt aangeven in de Woonvisie. Echter, door de snel veranderende woningmarkt, snel stijgende prijzen en de toenemende druk vanuit de Randstad op onze huizenmarkt en het overbieden bij de koop van een woning, zal het steeds moeilijker worden om doorstroming te realiseren. Het wordt voor startende inwoners steeds moeilijker een koopwoning te bemachtigen binnen onze gemeente.

Het college zegt in andere woorden hetzelfde in de 2e Voortgangsrapportage: Landelijk zien we een enorme druk op de woningmarkt. Tiel wijkt daarin niet af. We zien een sterk toegenomen vraag naar woningen in alle segmenten, een toename van de zoektijd naar een sociale huurwoning en een beperkt aanbod en flinke prijsstijgingen in de koopsector. Initiatieven voor nieuwbouw richten zich voornamelijk op appartementen, waar er ook een sterke vraag is naar eengezinswoningen.”

Dit betekent dat het beleid van 25% sociale huurwoningen realiseren in nieuwbouwprojecten onverkort overeind moet blijven staan. Dit geldt dus ook voor Passewaaij 9, 10 en 11.

Deelt het college deze mening van ProTiel?

Een idee zou kunnen zijn om in de binnenstad de mogelijkheden te stimuleren om betaalbare woningen/appartementen te maken boven de winkels, speciaal bestemd voor onze eigen woningzoekenden en starters op de woningmarkt.

Zijn er al gesprekken gevoerd met pandeigenaren en de ondernemersvereniging om dit te realiseren? Zo neen, kan het college aangeven of zij dit idee onder de aandacht zou willen brengen?

Dan een heel ander punt. Met het regionale onderzoek naar de stortplaats van de Avri hebben de 8 raden een unieke stap gezet in de politieke geschiedenis van ons land. Een dergelijk regionaal vanuit de raden geïnitieerd onderzoek was nog nooit gedaan.

Het mag duidelijk zijn dat ProTiel in de persoon van haar raadslid zich al sinds eind 2018 bezighoudt met het Grip krijgen op de gemeenschappelijke regelingen. Verzameld in de Initiatiefgroep ‘Kracht van Raden’ hebben een 5-tal raadsleden uit de gemeenten Tiel (ondergetekende en Unal Sozen), Buren (Nanda van Doremalen), West Maas en Waal (Frans van Gelder) en Maasdriel (Kees van Baar) zich drie slagen in de rondte gewerkt om collega raadsleden te laten inzien, dat we meer grip op de GR-en moeten hebben.

Want geachte collega’s en kijkers: besef dat van de begroting 2021 van Tiel van ruim € 140 miljoen er maar liefst 34,7% naar de gemeenschappelijke regelingen gaat. Dat is bijna € 49 miljoen. En dan willen we daar als raad niets van vinden, laat staan aan de voorkant kaderstellend zijn voor de ontwikkeling van betreffende GR? Dat kan toch niet bestaan, als we onszelf als hoogste orgaan van de gemeente nog serieus willen nemen?

Met ups en downs hebben we ons de afgelopen jaren met ondersteuning van 2 griffiers door weerstand, tegenstand en onbegrip heen gewerkt. Samen met al genoemde collega raadsleden hebben we het voor elkaar gekregen dat er €110.000 is vrijgemaakt voor regionale afstemming tussen de acht raden van deze regio. Het eerste debat in de planning, georganiseerd door de Griffierskring Rivierenland, gaat over het rapport AVRI ‘Storten en Tekorten’ en het tekort van €10 miljoen.

Speciale dank ook vanuit ProTiel gaat uit naar Arthur Warmer gemeenteraadslid in Buren die als voorzitter van de begeleidingsgroep Regionaal onderzoek AVRI, het geheel in de praktijk in beweging heeft gekregen. We hopen dat er in de toekomst nog vele regionale debatten aan de voorkant en regionale moties/amendementen zullen volgen.

Daarmee is de initiatiefgroep ‘Kracht van Raden’ opgeheven. Het is nu aan de Griffierskring om de 8 raden te ondersteunen. Ik spreek de hoop uit dat onze raad onze griffier de ruimte geeft om in de griffierskring haar bijdrage te leveren, want er is nog een lange weg te gaan alvorens we grip krijgen op de GR-en.

Die vraag stel ik hier rechtstreeks aan de fracties.

Het zij herhaalt, ook hier geldt wat mij betreft: “Beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald”.

Als laatste voorzitter nog een enkel woord over corona. Helaas zijn we weer terug bij af. We zitten weer op 1,5 meter, inwoners zijn niet meer welkom op de publieke tribune, want er is geen ruimte. Ik spreek de vrees uit, dat we zonder ons te houden aan de maatregelen, hoe vervelend ook, we nog heel lang in deze ongewenste situatie blijven verkeren. En dat is toch wat niemand wil.

Dus wat je ook vindt van de maatregelen besef dan dat er ook een uitweg is namelijk:

“Dat je beter ten halve kunt keren dan ten hele blijven dwalen”

Dank u wel.